Gerst:

Y: Stel nou dat er een kans zou zijn om jouw zaden ergens te laten vermeerderen – waar is dan een goed klimaat, wat zou jij willen? Zou jij dat wel willen? Ja, dat is ook de vraag. Kan het eigenlijk? Kan iemand met jouw zaden verder. Goede vraag hè?

  • Ja, daar heb ik nooit over nagedacht.
    Ja, op zich, als je hier de sterke planten uitzoekt en zuidelijker het zaad vermeerdert. Dan zijn de planten even sterk. Dus het uitzoeken van de planten op winterhardheid, kort seizoen, dat soort dingen, als je dat in dit klimaat doet, omdat het om dit klimaat gaat, koelt het over bijvoorbeeld drie jaar sterker af, dan heb je zuidelijker dezelfde omstandigheden. Dan heb je in Denemarken Nederland, Duitsland, België en zo, Schotland, dat zijn dan mogelijkheden en, ja, dat is ook de reden dat ik een paar gerstsoorten in leven hou en jaarlijks zaai. Gerst is het makkelijkste graan om te telen. Dus gaat het om overleven, dan heb je aan gerst het meest zekere gewas dat ook nog eens een goede voedingswaarde heeft. Het is dus geen graan om brood van te bakken, maar om in leven te blijven is het fantastisch. En zo heb ik dus van Noord-Zweden – je moet bedenken dat je op aarde het meest noordelijke graan vind in Zweden. Door de warme Golfstroom kan je hier dus vrij noordelijk telen. Noorwegen dan ook zo bij Tromsø. Maar die kan ook doordat het zolang licht is in de zomer, kan je het zaaien en na 6 weken kan je het oogsten. Dat is een korte tijd waarin het kan groeien en die hou ik in stand omdat je dan met een sterke afkoeling van de aarde dat je dan in ieder geval die eigenschap naar het zuiden toe mee kan nemen om te telen. In ieder geval ieder modern graan redt dat niet onder die omstandigheden.

Y: Maar zodra je zuidelijker gaat Ruurd, dan heb je toch andere daglengtesituaties?

  • Ja, dat is het probleem. Het is niet zo ideaal als in het Noorden van Zweden, waaraan het aangepast is. Er ontbreken ook een aantal ziektes waardoor het problemen kan geven in het zuiden. Maar met een modern graan kom je sowieso in de problemen. Ten eerste het stro is zo kort dat de aren vlak boven de grond staan, het wuift zich niet meer droog, het kan niet zonder brandstof, zonder bestrijdingsmiddelen, zonder kunstmest. Dus als er een moeilijke periode komt, dan wordt het ook met brandstof lastig, dus om de trekker rijdend te houden en alleen al met het maaidorsen moet je zolang wachten tot het graan keihard is. Dat als je een afkoeling van het klimaat krijgt met meer vocht, dat mogelijk is, die combinatie, dan is het bijna niet meer mogelijk om met de combineer te oogsten. En oude granen zijn zo lang dat ze zich droog wuiven maar hoe langer het graan hoe dieper het wortelstelsel ook gaat. Daarom kunnen die oude granen zo goed tegen droogte. Daarom hebben wij totaal geen problemen gehad met de droge zomers en dan met die tika, dat Georgisch Armeense tarwe, die komt in Georgië groeit die op 2000 meter. In Georgië aan de oostkant waar ie vandaan komt zijn al hele koude winters, vergelijkbaar met hier. Ondanks dat het heel zuidelijk is. Maar dat is een van die gewassen dat wel een redding zijn onder die omstandigheden, maar een modern graan red het niet. En dat graan waar ik het net over had, die kan ook niet alleen niet tegen kunstmest, maar die kan zelfs niet tegen mest. Die groeit eigenlijk van niets. En hij kan tegen iedere … zo heb er nog een paar granen … die zijn bestand, ook die triticum zhukovskyi heet die, die kan echt tegen alle ziektes. Die zijn echt ongevoelig voor alle ziektes. Ze komen ook uit een gebied met waar de ziektes in graan ontstonden. Al die granen zijn in feite al duizenden jaren oud.

Y: Je bedoelt dat ze daar al resistentie hebben opgebouwd ?

  • Ja, alles wat er niet tegen kon werd door de natuur verwijderd. Dat is dus een natuurwet. Doe je dat in een laboratorium, dan ga je zo’n plant kunstmatig infecteren, met een injectienaald gebeurt dat meestal en met de planten die overblijven daar gaan ze mee verder. En dan schieten ze af en toe een ander gen in van een andere plant dat bestand is tegen … of ze kruizen het. Maar al die kunstgrepen staan verder af van de natuur en zoals een kweker voor het eerst heeft durven toegeven met sla, die zegt ‘we hebben net een nieuwe resistentie ingekruist in sla’ en over 10 jaar hebben we het op de markt. En dan opeens het jaar daarop boze telefoontjes ‘ja, maar ze werden toch ziek’. Nou dan heb je een nieuwe fysio en dan zegt zo’n oud ras als Susanne, die heeft nooit ergens last van. En inderdaad, ik heb zelf nog nooit meeldauw in mijn sla gezien terwijl dat bij de kwekers een heel groot probleem is, lossen ze dat op door in het laboratorium te kruisen, te onderzoeken terwijl het oude ras zoals Susanne, die is nooit ziek. Die heeft dat niet. Er is een groot verschil tussen praktijk, zeg maar de wijsheid van de natuur en de handelingen van analisten. Daar ligt ook het probleem hè, dat analyseren. Je moet het weer in het grote geheel brengen.

Y: Ja, en jij test alles in de praktijk?

  • Ja, ja, want daar speelt het leven zich af, niet in het laboratorium. Maar goed, ik heb ook een werkplaats, maar niet om te analyseren. Niet dat analyseren verkeerd is hoor. Maar door de eenzijdigheid, door het extreme van onze maatschappij slaat het naar een kant door. En ik kan geen volwassene tegenwoordig spreken of: ‘ja, mijn dochter heeft gestudeerd. Het lijkt wel alsof iedereen tegenwoordig gaat studeren.
    Ik denk dat ik daarom 5 maanden moet wachten op mijn maaimachine.

Y: Ik denk dat je gelijk hebt Ruurd, de handige handjes beginnen heel zeldzaam te worden

  • Ja, precies, die het meteen door hebben hoe het is, de feeling hebben, goed dat dit er is: feeling.